Galeri ve Tünel Açma Makinesi (Roadheader) Nedir?

Roadheader, paletli şasi üzerindeki kollu (boom) kesici kafa ile kazı aynasını parça parça işleyen bir mekanize kazı makinesidir. Türkçe sahada aynı sınıf çoğu zaman galeri ve tünel açma makinesi, galeri açma makinesi veya tünel kazı makinesi olarak anılır.

Roadheader nasıl çalışır?

Paletler makineyi aynaya yaklaştırır. Operatör kesici kafayı ayna üzerinde gezdirerek kayacı veya cevheri koparır; düşen malzeme yükleme düzeninden konveyöre, oradan da makinenin arkasına alınır. Kazı, yükleme ve ilerleme aynı ekipmanda toplanır.

Kesit tek seferde tam daire olarak açılmaz. Ayna, operatörün yönlendirdiği kafa ile adım adım şekillenir; buna seçici / kısmi ayna kazı denir. Tam ayna (full-face) kazı yapan TBM’den ayrıldığı nokta burasıdır. Karşılaştırma için roadheader–TBM farkları.

Roadheader’ın temel bileşenleri

Boom-type makinelerde şu gruplar tekrar eder. GTA50 katalogunda da bunlara karşılık gelen ölçüler yayınlanır: çalışma ağırlığı, palet ağırlığı, kesici kafa ve hidrolik motor güçleri, kumanda tipi, kesit.

• Kesici kafa ve taşıyıcı kol
• Paletli yürüyüş
• Yükleme ve malzeme aktarma
• Hidrolik güç ünitesi (GTA50 tablolarında değişken debili duyarlı pompa)
• Elektrik tahrik ve kumanda (joystick; bazı modellerde manuel ile birlikte)

Motor kW’ı veya kesit metreleri modele göre değişir. Rakam, ilgili ürün sayfasındaki tablodan okunmalıdır.

Galeri ve tünel açma sürecinde nasıl kullanılır?

Galeride amaç genelde üretim veya servis hattını ilerletmektir; tünelde ise tasarlanmış bir ulaşım veya altyapı kesitini çıkarmaktır. Her iki işte de makine, istenen profili ayna üzerinde tarayarak oluşturur. Yan galeri, kesit değişimi veya düzensiz geometri olduğunda bu tarama biçimi işe yarar; sabit çaplı uzun hatlarda ise tam ayna makineleri ayrı bir seçenektir.

Roadheader’ın patlatmayı her zaman devre dışı bıraktığı söylenemez. Zemin, tahkimat ve iş programı patlatmalı veya karma yöntem gerektirebilir; bu saha kararıdır.

Hangi alanlarda kullanılır?

Sınıf olarak yeraltı madenciliği, galeri kazısı ve altyapı tünellerinde görülür. GTA50 ürün metinlerinde geçen uygulama başlıkları tuz, kömür, soda, tünel, madencilik, altyapı ve doğal depolamadır. Bunlar uygunluk sertifikası veya “her formasyonda çalışır” iddiası değildir; katalogda yazılan iş bağlamıdır.

Makine seçiminde neler değerlendirilir?

Katalog adı yetmez. Kesit geometrisi, formasyon, havalandırma ve lojistik, tahkimat, enerji beslemesi ve beklenen ilerleme birlikte bakılır. Aynı “tünel açma makinesi” ifadesi farklı tonaj ve kesit ister.

GTA50, Nevşehir’de 10T’den 100T’ye kadar bir ürün gamı yayınlar. Ölçek farkı katalogdaki iki uçtan okunabilir: kompakt 10T 10.000 KG çalışma ağırlığı ve 2,50 × 2,50 m kesitle tuz, kömür ve tünel işleri için tanımlanır; 30T 30.000 KG ve 5,00 × 5,00 m kesitle tuz ve kömür madeni operasyonları için büyük ölçekli makine olarak geçer. Aradaki 12T, 18T, 50T, 80T ve 100T aynı tablolama dilini kullanır; seçim bu sayılara ve saha koşullarına göre yapılır.